What the Hague?!

Het verschil tussen wonen op zand en veen

28 feb 2017 00:00

NTR • 4 min

Kiezers stemmen op de partij die het meest overeenkomt met wat zij willen. Klinkt logisch, maar dat was vroeger wel anders. Je politieke voorkeur hing toen sterk samen met waar je woonde. Myrthe Hilkens zoekt uit hoe dat zit.

Hai. Hoi. Voor een kaart van Nederland. Wat doen we hier? Dit is een heel erg typisch Nederlandse wijk. Nederlandser kan bijna niet. We zien een woonerf, rijtjeshuizen. We zien koophuizen en huurhuizen. We zien twee schotelantennes op ongeveer 20 huizen. Dat is een goede afspiegeling van Nederland. Een hele variatie aan tuinen. Dit is een woonerfwijk. Dat is de categorie waar de meeste van zijn. Dus ook waar je je op moet focussen als politicus. Dit is gemiddeld Nederland? Ja. Hoe gemiddeld Nederland woont. Ja. En gemiddeld Nederland zweeft er lustig op los. Vroeger stonden we ons leven lang pal achter EEN partij. Ik onderzoek de relatie tussen het stemgedrag en de geografie van Nederland. Want de verschillen tussen gebieden zijn gigantisch groot. Hier loopt zo'n lijn, door het Rivierengebied…een stukje door Brabant. Dan heb je het over honderden jaren geleden. Die stemden massaal KVP. Of je nou kapitalist was of arbeider... dat was de gemene deler. Het belang van het vaderland, geplaatst in Europees verband. Voor dit vechten wij, Katholieke Volkspartij. Daarboven heb je een strook vanuit Zeeland richting het noorden die sterk protestants is. De lijsttrekker van de Christelijk Historische Unie deponeerde zijn stembiljet. Je hebt hier veel communistische kiezers. En het platteland dat trouw CDA blijft. Tot die stemden we dus wat we geacht werden te stemmen. Eigenlijk waren de verkiezingen tot de jaren 70 meer een volkstelling. Maar hoe is dat nu? Hier in het uiterste oosten veranderen dingen. Je hebt hier een grens tussen zand en veen. En die veengebieden stemmen vrij massaal op de PVV en de SP. Wat ik niet snap: Wat maakt 't uit of je op zand- of veengrond woont? Waar hing dat mee samen? Op het veen was het heel zompig. Je had nog geen riolering. Het was allemaal een natte boel, veel ziektes. Op het zand wonen, waar het lekker droog is, dat is een stuk gezonder. Ook in West-Nederland zie je die verschillen tussen zand en de rest. Langs de kust is zandgebied. Het Gooi, Utrechtse Heuvelrug. Dat zijn van oudsher gebieden waar veel rijken wonen, want het zand was gezond om op te leven. En die lijn loopt dwars door een stad als Den Haag. Op naar Den Haag, naar de Indische buurt...waar kiezers wonen op zand en stand. We staan in Den Haag, op het zand. Ja. Weet ik nu. Statige huizen. We zien 't. Want het zand, heb ik geleerd van Josse...dat was gezond wonen. Het rijke leven. Ja. Dus de mensen met geld trokken zich daar terug...want daar was het leven goed, ten opzichte van het veen. En kunnen we vandaag nou naar deze wijk kijken en nog steeds constateren: 'Iedereen hier stemt liberaal'? Nee, die oude scheidslijnen van de maatschappij verklaren steeds minder van ons stemgedrag. Er zijn nog wel wat verschillen tussen het veen en het zand, net zoals tussen religieuzen en niet-religieuzen, maar dat wordt steeds minder. Waar komt dat door? Kiezers zijn steeds meer gaan kiezen. Ze stemmen niet meer op basis van waar ze vandaan komen of waar ze wonen...maar op wat ze willen. De meeste kiezers hebben twee a drie partijen in gedachten op wie ze zouden willen stemmen. Ze hebben dus een soort voorselectie. En uit die partijen maken ze een eindkeuze. Tussen welke partijen twijfelt u? D66 en PvdA. Ik denk toch GroenLinks of D66. En dat is hoe we altijd een keuze maken. Als we naar een winkel gaan, weten we al wat we ongeveer willen kopen. Als we uit eten gaan, weet ik wat ik ongeveer wil eten en kijk ik op basis van de menukaart wat ik neem.

Myrthe Hilkens-2 ©NTR-Frank Ebbe What the Hague?! >